Η πρώτη απεργία των Τυπογράφων και τα πρώτα ...γρόσα της προδοσίας!

 Ήταν Μάρτης όπως τώρα πριν 130 χρόνια, στα 1826 που οι τυπογράφοι κατέβηκαν σ' απεργία, όπως μας πληροφορεί ο ιστοριοδίφης Θ. Βαγενάς και συμπληρώνει στο βιβλίο του "Ιστορία του Εργατικού Κινήματος" ο Γιάννης Κορδάτος.

Ήταν πολλοί λίγοι οι τυπογράφοι εκείνη την εποχή. Δούλευαν στα τυπογραφεία των εφημερίδων "Γενική Εφημερίς της Ελλάδος" που έβγαινε στο Ναύπλιον, "Εφημερίς των Αθηνών" που έβγαινε στην Αθήνα και "Φίλοι του Νόμου" που ένβαινε στην Ύδρα. Οι τυπογράφοι δούλευαν με μεροκάματο. Αλλ' ας αντιγράψουμε καλύτερα το κείμενο:

"Οι τυπογράφοι του Ναυπλίου εθεωρούντο <δουλευταί της Εθνικής τυπογραφίας> και πεινούσαν περισσότερο από τους άλλους (μιά κι' ήσαν ... δημόσιοι υπάλληλοι). Διότι όπως είναι γνωστόν, η προσωρινή Ελληνική Δίοικησι δεν είχε πάντοτε χρήματα να τους πληρώνει κι' οι τυπογράφοι νηστικοί εγόγγιζαν εναντίον των υπευθύνων... Έτσι κάποτε έχασν την υπομονή τους και κάθησαν και έγραψαν μια διαμαρτυρία προς το Βουλευτικό Σώμα στις 6 Μαρτίου του 1826. Μ' αυτή διεμαρτύροντο εναντίον του Συντάκτου της γενικής Εδημερίδος της Ελλάδος του γνωστού λογίου και αρχιμανδρίτου Θεοκλήτου Φαρμακίδη, ο οποίος όχι μόνον δεν εφρόντιζε να πάρη χρ'ηματα και να τους πληρώση αλλά τους έδιδε <Εθνικές ομολογίες> που δεν μπορούσαν να τις εξαργυρώσουν  ή τις εξαργύρωναν στους επιτήδειους με εξευτελιστικές τιμές. Γράφουν λοιπόν και τα επόμενα: <Οι υποσημειούμενοι αναφερόμεθα ότι δέκα μήνες όλους δουλεύομεν ενταύθα εις την τυπογραφίαν της Σ. Διοικήσεως , και των πρώτων μηνών τους δεδουλευμένους ημών μισθούς ελάβομεν, και αφού ηλπίζαμεν μεγάλως να λάβωμεν και των πέντε αφού μάλιστα εδιωρίσθη παρά της Σ. Διοικήσεως Συντάκτης ο κ. Θ. Φαρμακίδης κατά την οποίαν υπόσχεσιν μας έδωκε. Ίδομεν όμως το εναντίον και μόνον το έν τρίτον εκ διαλημμάτων του μισθού μας ελάβομεν παρ' αυτού, ζητούντες δε και το υπόλοιπον εξυβρίσθημεν παρά της σοφιολογιότητός του, αλλά δια να μας καταπείση και λάβωμεν εθνικάς ομολογίας εμεταχειρίσθη την βίαν και λέγει, <όποιος δεν λάβει αυτός ας φύγη και ούτε καν αποδεικτικόν του δίδω και ας υπάγη όπου θέλη>. με τοιούτους λοιπόν λόγους μας κατέπεισεν και μας έδωκε αντί μετρητών εθνικάς ομολογίας κλπ...> Την αναφοράν υπογράφουν οι τυπογράφοι Κων. Τόμπρας, Αναστ. Νικολαίδης, Δημ. Βλαστός, Ιωάν. Τόμπρας, Ευάγγ. Ζωντανός, Απ. Σοφιανόπουλος και Ιωάνν. Καραλής. Η διαμαρτυρία των τυπογράφων διαβάστηκε στο Εκτελεστικό και εκείνο ζήτησε από το υπουργείο των Εσωτερικών να πληροφορηθή αν αληθεύουν αυτά ". 

Από ποιόν άλλον θα ζητούσε το υπουργείο πληροφορίες παρά από τον ... σοφολογιότατο θ. Φαρμακίδη; Κι' αυτός στο έγγραγο του αναφέρει: 

" Ο κύριος Κωνσταντίνος Δόμπρας τπογράφος, ενωθείς μετά τινος Δημητρίου Βλαστού, ε κ ί ν η σ α ν   ε ι ς   σ υ ν ω μ ο σ ί α ν  και  α π ο σ τ α σ ί α ν  όλους τους ανθρώπους της Ελληνικής υπογραφίας και όντως  ε ι ς  μ ί α ν  η μ έ ρ α ν  έ μ ε ι ν ε ν  έ ρ η μ ο ς  η  τ υ π ο γ ρ α φ ί α. "  

Ο ...σοφιολογιότατος αρχιμανδρίτης Φαρμακίδης δεν περιορίζεται στο ιστορικό της απεργίας, αλλά προχωρεί και σε κατηγορίες άλλες με αποτέλεσμα να φυλακισθή ο τυπογράφος Κ. Τόμπρας γιατί δεν επέστρεψε "δάνειον" προς τον Φαρμακίδην!

Είναι ιστορική πραγματικά η ημέρα αυτής της απεργίας, πιθανώτατα η 14 Μαρτίου 1826, όχι απλώς για τον χρόνον που έγινε μα και γιατί, κατά μιά άλλη ιστορική απόδειξι ο ...σοφιολογιότατος Θεόκλητος Φαρμακίδης έλαβε 1000 γρόσια, ίσως για να πληρώση τους πρώτους απεργοσπάστας που δεν ακολούθησαν τον Τόμπραν.

Εφ. "Ελεύθερα Συνδικάτα" 15/3/1956

___________________________________________________________________

1. Θανάσης Βαγενάς, ιστοριοδίφης/ερευνητής, συγγραφέας  από τον Άγιο Πέτρο Κυνουρίας (Πηγή:https://www.astros-kynourianews.gr/%CE%B8%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%BA-%CE%B2%CE%B1%CE%B3%CE%B5%CE%BD%CE%AC%CF%82-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BF%CE%B4%CE%AF%CF%86%CE%B7%CF%82-%CE%AD%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BD%CE%B1-%CE%BA/

2. Γιάννης Κορδάτος,  (Ζαγορά Πηλίου, 1 Φεβρουαρίου 1891 – Αθήνα, 29 Απριλίου 1961) ήταν Έλληνας κοινωνιολόγος, ιστορικός, πολιτικός και νομικός, οπαδός του μαρξισμού. Παρότι αυτοδίδακτος ιστορικός, υπήρξε πολυγραφότατος μελετητής της ελληνικής ιστορίας από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή.

3. Γενική Εφημερίς της Ελλάδος, πρόκειται για το ημιεπίσημο, αρχικά, όργανο της Δίοικησης που πρωτοκυκλοφόρησε στο Ναύπλιο. Διευθυντής της τυπογραφίας της Διοικήσεως και "εφημεριδογράφος" ορίσθηκε αρχικά ο Θεόκλητος Φαρμακίδης. Αποτελεί τη μόνη εφημερίδα της εποχής με πανελλήνιο και όχι τοπικό χαρακτήρα. (Πηγή: Εγκυκλοπαίδεια του Ελληνικού Τύπου 1784-1974)

4. Θεόκλητος Φαρμακίδης, (1784-1860) υπήρξε μια κεντρική και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενη μορφή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Γεννημένος στη Νίκαια της Λάρισας το 1784, ο Φαρμακίδης έλαβε την αρχική του μόρφωση στην ιδιαίτερη πατρίδα του, προτού αποφοιτήσει από τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και ακολουθήσει ακαδημαϊκές σπουδές στη Θεολογία, τη Φιλοσοφία και τη Φιλολογία στην Ευρώπη. (Πηγή: https://www.elpedia.gr/theoklitos-farmakidis-o-moiraios-diafotistis/

5. Ο Αϊβαλιώτης τυπογράφος Κωνσταντίνος Τόμπρας σπούδασε την τυπογραφική τέχνη στα τυπογραφικά καταστήματα του Φιρμινίου Διδότου στο  Παρίσι και στη συνέχεια ίδρυσε το πρώτο ελληνικό τυπογραφείο στο Αϊβαλί. Μετά την καταστροφή των Κυδωνιών διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο  στην ανάπτυξη της τυπογραφίας στο ελληνικό κράτος. (Πηγή: Σαλβάνου Αιμιλία , «Τόμπρας Κωνσταντίνος», 2002, Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Κωνσταντινούπολη )